Mechanizmy oddzialywania dzdzownic na nicienie glebowe

Celem naszego projektu jest poznanie mechanizmów oddziaływania dżdżownic na nicienie glebowe. Wpływ pięciu gatunków dżdżownic, powszechnych w Polsce i Europie - A. chlorotica, Ap.caliginosa, D.octaedra, L. rubellus i L.terrestris, badaliśmy wcześniej w eksperymencie terenowym w ramach grantu MNiSW nr 2 P04F 030 3. stwierdziliśmy wyraźny spadek zagęszczenia nicieni w ściółce wraz ze wzrostem liczebności dżdżownic. Chcielibyśmy wyjaśnić jaki jest mechanizm tego zjawiska.

Mechanizmy oddziaływania dżdżownic na nicienie glebowe nie są do końca poznane. W literaturze podaje się jako najważniejsze oddziaływanie bezpośrednie - żerowanie dżdżownic na nicieniach glebowych. Dodatkowo wyróżnia się kilka mechanizmów oddziaływań pośrednich. Do nich należy konkurencja o zasoby pokarmowe oraz mechaniczne i fizyczno chemiczne przekształcanie środowiska glebowego przez dżdżownice. Inne pośrednie oddziaływania mogą wynikać z właściwości metabolitów dżdżownic, o charakterze repelentów lub atraktantów. Zamierzamy udowodnić eksperymentalnie istnienie niektórych spośród prawdopodobnych mechanizmów oddziaływań dżdżownic na nicienie glebowe. Do badań wybrane zostaną trzy gatunki dżdżownic reprezentujące wszystkie grupy ekologiczne - L. terrestris, L. rubellus oraz Ap. caliginosa. Gatunki te najsilniej wpłynęły na zagęszczenia nicieni w eksperymencie terenowym.

Zjadanie nicieni przez dżdżownice zamierzamy zweryfikować w dwóch eksperymentach - obserwacjach mikroskopowych zawartości przewodów pokarmowych dżdżownic w poszukiwaniu żywych lub martwych nicieni, względnie ich szczątków oraz w teście wyboru pokarmu, gdzie będziemy badać preferencje dżdżownic względem różnych rodzajów pokarmu, w tym także nicieni. Test wyboru pokarmu typu cafeteria, prowadzony będzie na szalkach Petriego. Badane będą preferencje dżdżownic wobec różnych rodzajów pokarmu, w tym nicieni. Trzeci eksperyment poświęcony jest reakcji nicieni na metabolity oraz tkanki dżdżownic. Do testowania wybierzemy dwa pospolite gatunki nicieni - grzybożernego i bakteriożernego. Do hodowli tych gatunków dodawany będzie śluz, wyciąg z koprolitów lub homogenat tkanek dżdżownic.

Wyniki planowanych eksperymentów pozwolą nam ustalić, jakie główne mechanizmy oddziaływania dżdżownic są odpowiedzialne za zmiany w liczebności i strukturze troficznej zespołów nicieni glebowych.